Op 29 september organiseerde de seniorenvereniging Gelderland-Zuid een rondwandeling over de Mookerheide...
‘n mooi landschap, met ‘n roerig verleden...
Tekst: Willem van Herwijnen
Op de verzamelplaats, nog voordat de eerste stap van de rondwandeling over de Mookerheide is gezet, wijst Henk Joosten op de glaciale landschapsvorm die tijdens de ijstijd is ontstaan. Het kost weinig moeite om er een immens grote gletsjer bij te denken, in dit schuin aflopende landschap, waar nog geen enkel heideplantje is te ontdekken. Dat is echter van korte duur, want het gezelschap keert ‘de tongbekken’, zoals deze landschapsvorm genoemd wordt, al snel de rug toe en na enkele minuten wandelen, doemt de historische Mookerheide op...
Landschap
Anders dan bijvoorbeeld de vlakke, weidse heide bij Ginkel, biedt de Mookerheide een golvend met kleuren geschakeerd landschap. Er staan - her en der verspreid - monumentale eikenbomen als ware museale pronkstukken.
Al wandelend vertelt gids Henk Joosten, voorzitter van de Stichting Huys te Moock, de relatie tussen de heide, de opkomende grassoorten en de stikstof. De stikstof vormt voor de heide op zich geen probleem, échter voor zover daardoor de grassoorten niet gaan overheersen; wat in het heidelandschap van Mook wél gebeurt. Om het gras in bedwang te houden, grazen er imposante Schotse Hooglanders; runderen met iconische hoorns en dikke, ruige langharige vachten.
Verpletterend verslagen
Het is prachtig wandelweer en slechts een enkele wandelaar deelt het landschap met ons. Al wandelend is het nauwelijks voor te stellen dat de Mookerheide in 1574 het podium vormde van een ongekend heftige veldslag tussen enerzijds het niet goed getrainde huurlingenleger van Lodewijk en Hendrik van Nassau en anderzijds de Spaanse troepen, die onder leiding stonden van d’Avila en de Mendoza. Hoewel het aanvankelijk leek dat de broers het zouden winnen, werden ze toch in de pan gehakt door het veel beter getrainde Spaanse leger. Zowel Lodewijk als Hendrik sneuvelden, evenals 3500 militairen van het huurlingenleger. Aan Spaanse zijde vielen slechts 190 doden te betreuren...
Zichtlijnen
Het wandeltempo is rustig en af en toe wordt er stilgestaan bij bijzondere uitzichtpunten. Zoals bij een majestueuze eik mét ’n kloeke houten zitbank, waar Henk wijst op de zichtlijn naar de gemeente Cuijk aan de Maas en het lardeert met een verhaal over het eveneens in de zichtlijn opgenomen silhouet van de Danone-fabriek. Daar wordt schóne export-melkpoeder gemaakt voor China. Henk legt de nadruk op het woord schóne en vervolgt met een lach en een knipoog: ‘De koeien en de vérvuilende mest’ laten ze op die manier achter in Nederland...’
Historische grond
Henk is een geanimeerd spreker die - al verhalend - plotseling een schijnbaar dode hommel ziet liggen en wanneer hij hem beetpakt om er wat over te vertellen, vindt er een wederopstanding plaats. De hommel wil kennelijk geen polonaise aan het lijf en vliegt doodleuk weg...
Henk gaat ongestoord verder en laat weten dat de 80-jarige oorlog, die in de geschiedenisboeken vermeld staat als een ononderbroken periode van 1568 tot 1648, in werkelijkheid een opeenstapeling was van diverse onderbroken veldslagen en belegeringen. De oorlog, zo laat hij weten, brak niet alleen uit om de wereldlijke macht, maar ook om de theocratische macht en invloed op de Nederlandse samenleving.
Wapengekletter
Tijdens de wandeling wordt ook het informatiepunt van de Stichting Huys te Moock aangedaan. Henk is voorzitter van de stichting en hij voorziet het gezelschap daar van koffie, echter pas nadat hij een bescheiden historisch wapenarsenaal, zoals dat tijdens de veldslag op de Mookerheide gebruikt werd, aanschouwelijk tevoorschijn haalt; waaronder een vier meter lange spiek en een hellebaard. Van de spiek, die op een reusachtige speer lijkt, wordt tijdens de gevechten het houten uiteinde van de steel in het zand gestoken, terwijl de speerpunt naar vorengericht werd. ’n Geducht wapen tegen cavaleristen...
Historisch stratenplan...
Hoewel de Mookerheide er tegenwoordig vredig en idyllisch bij ligt, verraadt het historische stratenplan van Mook en omgeving nog van het roerige verleden. Veel straatnamen herinneren aan tijden waarin niet alleen de natuur, maar ook strijd en geweld het heidelandschap bepaalden. Zo herinnert De Hel onder meer aan de locatie waar het leger van de Van Nassau’s een smadelijke nederlaag leden en Het Vagevuur, aan hen die deze nederlaag overleefden door te vluchten, maar daarna met honderden jammerlijk in het dodelijke moeras wegzakten..
Wie vandaag over de Mookerheide dwaalt, hoort geen wapengekletter meer, maar in het golvende landschap is het verleden nog áltijd niet alleen fluisterzacht hoorbaar, maar ook voelbaar...